نتیجه گیری

 

وقوع زلزله عازضه طبیعی زمین است نه قهر خداوندی و ما می باید بستر سازی های لازم رادر فرآیند شهرسازی در کشور براساس اصول فنی و مهندسی رعایت نماییم.

بستر طبیعی که اکثر شهرهای ایران بر روی آن مکان یابی شده و در ادوار تاریخی نیز رشد و توسعه یافته است،همواره به صورت بالقوه شرایط لازم را برا ی ابتلا و وقوع حوادث مختلف در خود دارد.با توجه به مکان گزینی بیشتر شهرهای کشور در دامنه کوه ها و وضعیت زمین ساختی کشور و قرار گیری در کمربند کوهزایی آلپ-هیمالیا و وجود گسل های فراوان در پیکره زمین شناسی و بستر یکه شهر بر روی آن مکان یابی شده و استقرار یافته است امکان وقوع زلزله را در ذهن تداعی می کند.

شهر تهران که در کوهپایه های جنوبی رشته کوه های البرز قرار گرفته،دارای گسل های جوانی است که در قسمت عمده ای از شمال و جنوب این پهنه را احاطه کرده و با توجه به این گسل ها و احتمال فعالیت آن ها شهر تهران با خطر جدی مواجه است.در مجموع آسیب پذیری نسبی منطق تهران،بیشترین آسیب پذیری ها به ترتیب مناطق 7،17،15،16،19،20 را تهدید می کنند که در بررسی علل و مسائل ترکیبی،جایگاه و نقش فاکتورهای شهرسازی«نظیر وضعیت موجود شبکه راهها و شریان های حیاتی»و «مکان یابی سازه های مهم و مراکز امداد رسانی»و«وضعیت اجتماعی-اقتصاد ی تهران» (4فاکتور از 9فاکتور)و «وضعیت زیر ساخت ها و تاسیسات شهری»بسیار بارز است.مدیریت بحران در نواحی شهری به عنوان اقدامی اس که در هنگام بروز بلایا و بخصوص  زلزله می تواند تا حد زیادی اثرات بحران و بلایا را کاهش دهد و شامل چهار مرحله می باشد.برنامه ریزی شهری به عنوان وسیله ای است که نقش بسیار موثری در کاهش ضایعات زلزله دارد.در میان سطوح گوناگون برنامه ریزی کالبد ی کارآمدترین سطح برای کاهش از میزان آسیب پذیری شهرها در برابر زلزله،سطح میانی یا همان شهرسازی است و مفاهیم موجود در شهرسازی مانند ساختار شهر،فرم شهر،کاربری اراضی شهری،تاسیسات و زیرساخت های شهری اعم از شبکه آب و برق و گاز و تلفن،شبکه ارتباطی شهرو...نقش مهمی در میزان آسیب پذیری شهر در برابر زلزله دارند.

«انعطاف پذیری فرم شهر»،«همجواری و تناسب کاربری ها با یکدیگر»،«توزیع متناسب تراکم های شهری»و «داشتن شبکه ارتباطی کارآمد و دارای سلسله مراتب»و «ساخت تاسیسات زیربنایی و زیرساخت های شهری به صورتی مطمئن و مقاوم و قابل ترمیم»از جمله عوامل مهم شهرسازی است که می توانند به میزان زیاد یاثرات و تبعات ناشی از زلزله را تقلیل دهند.سطوح شهری نیز باید به امکانات مختلف،اعم از تجهیزات امداد و نجات و اطفاءحریق مجهز باشد تا اقدام های لازم جهت کاهش تاثیر هرچه بیشتر زلزله بر پیکر شهر و اجتماع ساکن در آن صورت گیرد.(عبداللهی،مجید،1380)

زلزله بم با تمام گستردگی و فاجعه بار بودن آن شاید یکی از هشدار های مهم برای مسئولین برنامه ریزی کشور باشد که در ساخت و سازها و نیز مقاوم سازی بناها بکوشیم.به عنوان مثال هنوز در شهر تهران ضوابط نما سازی را نداریم و با وجود برج هایی با نمای شیشه ای،خود خرد شدن آن و پرتاب آن جان انسان های زیادی را خواهد گرفت.

پس می باید هرچه سریعتر به سوی شرایطی حرکت کنیم تا از میزان خطاهای احتمالی کم نماییم.و این نکته نیز باید پیوسته مدنظر قرار گیرد که در امر باز سازی می باید مشارکت فعال ساکنان منطقه را مورد توجه جدی قرار داد و می توان فرآیند مدیریت بحران را در بعد از زلزله در مراحل ذیل دسته بندی نمود.

1-مرحله اول-مرحله جستجو برای یافتن زنده ها و زیر آوار مانده ها

2-مرحله دوم-اسکان اظطراری که عمدتا با برپایی چادر در نواحی مجاور امکان می یابد.

3-مرحله سوم-اسکان موقت که مقدمه اسکان دائم است و بین5/1 تا 2 سال زمان نیاز خواهد داشت.

4-اسکان دائم که فرآیند بازسازی اتمام می یابد.